مردخوار یا مانتیکور؛ هیولای افسانه ای ایران باستان

مردخوار یا مانتیکور یکی از موجودات افسانه‌ای کهن است که ریشه‌ی آن به اساطیر ایران باستان بازمی‌گردد. نام این موجود از واژه‌ی پارسی باستان mar-tiya-khvara به معنای انسان‌خوار گرفته شده و در گذر زمان به صورت mantikhoras وارد متون یونانی شده است. واژه‌ی مانتیکور در منابع اروپایی در واقع دگرگون شده‌ی همان مفهوم مردخوار ایرانی است.

مانتیکورها در برخی روایت‌ها از نژاد شیمرها دانسته می‌شوند. شیمرها موجوداتی ترکیبی با بدن شیر، سر شیر، سری دیگر به شکل بز و دمی اژدهاگونه یا مارمانند هستند. با این حال مانتیکور به عنوان موجودی مستقل شناخته می‌شود که ویژگی‌های خاص خود را دارد و همواره با چهره‌ای وحشی و مرگبار توصیف شده است.

در توصیف ظاهری، مانتیکور اغلب بدنی همانند شیر، صورتی انسان‌نما یا حیوانی و دمی شبیه کژدم دارد. این دم مهم‌ترین ابزار شکار او به شمار می‌رود. در برخی روایت‌ها گونه‌های متفاوتی از مانتیکور دیده می‌شوند؛ از جمله مانتیکورهای قهوه‌ای و مانتیکورهای بالدار. بر اساس باورهای اسطوره‌ای، مانتیکورهایی که دارای بال هستند فاقد دم اژدها یا مارگونه‌اند و توانایی پرواز جایگزین نیروی کشنده‌ی دم آن‌ها شده است.

نخستین اشاره‌ی مکتوب به این موجود در نوشته‌های نویسنده‌ای ایرانی دیده می‌شود که یادداشت‌های خود را به زبان هندی نگاشته بود. این روایت‌ها بعدها به نواحی شمال غربی ایران کهن و آسیای صغیر راه یافت و از آن جا به یونان منتقل شد. در ادامه، اسطوره‌ی مانتیکور در سراسر اروپا گسترش پیدا کرد و به تدریج به عنوان موجودی برگرفته از اساطیر یونانی شناخته شد، در حالی که خاستگاه اصلی آن به فرهنگ ایرانی بازمی‌گردد.

در افسانه‌های اروپایی، شیوه‌ی شکار مانتیکور با جزئیات هولناکی توصیف شده است. او ابتدا با نیش دم کژدم‌مانند خود زهری مرگبار به بدن قربانی تزریق می‌کند. این زهر باعث درد شدید و ناتوانی کامل شکار می‌شود. زمانی که قربانی دیگر توان حرکت ندارد، مانتیکور بخشی از گوشت او را می‌درد و به کناری می‌اندازد تا زهر از زخم خارج شود. پس از آن، در حالی که آوایی آرام و شبیه لالایی زمزمه می‌کند، شکار خود را به طور کامل می‌بلعد.

مردخوار در مجموع نماد ترس، درندگی و تهدید ناشناخته در مرز میان جهان انسان و هیولاست و حضور او در اسطوره‌‌ها بازتابی از هراس انسان باستان از موجودات بیابانی، مرگ ناگهانی و نیروهای مهارناپذیر طبیعت به شمار می‌رود.

مردخوار یا مانتیکور؛ هیولای افسانه ای ایران باستان مردخوار یا مانتیکور؛ هیولای افسانه ای ایران باستان 2026-01-01 05:06:34+3:30 2026-01-01 05:20:47+3:30 مردخوار یا مانتیکور یکی از موجودات افسانه‌ای کهن است که ریشه‌ی آن به اساطیر ایران باستان بازمی‌گردد. باورهای عامیانه, موجودات افسانه ای ایران, eyJpdiI6ImFPd3hPU0grVm12cGtnYUJIVUcvUEE9PSIsInZhbHVlIjoiSHJPQ3NScG5rUW9UVEoxRjA0RFFsQT09IiwibWFjIjoiMjVlY2Y5Y2Q1ZjliYTJhMTg2NDgzYTgxOTMyNjc5ZmU4OTM5NDk2YThiMDM0NmE3NzBmNzYxYmRkZjcyNGJjYSIsInRhZyI6IiJ9 eyJpdiI6InNHLzJKRkZ1UE9aZXp2dVhIKzZMVGc9PSIsInZhbHVlIjoiNjBZNmY0RTlURjBRV21MSnJBaFBWQT09IiwibWFjIjoiN2RmZTJiYzQwNWM5NWUyYzRiZmNlNGYxODIzYzU2MDJlODYzZTFkZGRkNGEzMGJkZTc2MDZiOWYwNzk5MTE2NSIsInRhZyI6IiJ9 Author info@yaldamedtour.com /fa/user-profile/10209 YaldaMedTour Barajin Salamat Road +98 Qazvin Qazvin, Qazvin Province, Iran. , info@yaldamedtour.com